Erken Menopoz Nedir?
Menopoz, yumurtalıkların fonksiyonlarını kaybetmesi durumudur.
Sağlıklı kadınlarda genellikle 45–52 yaş aralığında görülür.
Ancak 40 yaş altı menopoz, yani erken menopoz, östrojen seviyesinin ani düşmesiyle birlikte hormonal ve döngüsel farklılıklara yol açar.
Erken menopoz, doğal bir süreçten çok bir üreme sağlığı sorunu olarak değerlendirilir.
Özellikle anne olmayı planlayan 30 yaş üstü kadınlar için kısırlık riski oluşturabilir.
Erken Menopoz Neden Olur?
Erken menopozun nedenleri çok çeşitli olabilir.
Hem genetik faktörler hem de çevresel etkiler önemli rol oynar.
Başlıca erken menopoz nedenleri:
- Genetik yatkınlık: Ailesinde erken menopoz öyküsü bulunan kadınlarda risk daha yüksektir.
- Cerrahi müdahaleler: Yumurtalıkların alınması veya pelvik bölge ameliyatları sonrası.
- Kanser tedavileri: Kemoterapi ve radyoterapi yumurta hücrelerine zarar verebilir.
- Kromozomal hastalıklar: Özellikle Turner sendromu.
- Yaşam tarzı faktörleri: Aşırı sigara, alkol kullanımı, yetersiz beslenme ve stres.
Tüm bu etkenler, yumurta rezervini azaltarak erken menopozu tetikleyebilir.
Erken Menopoz Belirtileri Nelerdir?
Erken menopoz genellikle adet düzensizlikleriyle başlar.
Başlangıçta adet aralıkları kısalır, ardından döngüler seyrekleşir ve kanama miktarı azalır.
Son aşamada regl tamamen kesilir.
Diğer sık görülen belirtiler:
- Vajinal kuruluk
- Aşırı terleme ve sıcak basmaları
- Kilo artışı
- Cinsel isteksizlik
- Uyku bozuklukları
- Ruhsal dalgalanmalar (anksiyete, depresyon)
Bu belirtiler östrojen hormonunun azalmasına bağlı olarak ortaya çıkar.
Erken Menopoz Nasıl Teşhis Edilir?
Erken menopoz tanısı, kan testleri ve ultrason ile konulur.
Adetin 3. gününde yapılan hormon testleri şu parametrelere bakar:
- AMH (Anti Müllerian Hormon): Yumurta rezervini gösterir.
- FSH (Folikül Stimülan Hormon): Yüksek olması yumurtalık fonksiyon kaybına işaret eder.
- Östradiol: Düşük seviyeler östrojen eksikliğini gösterir.
Ayrıca ultrason ile folikül sayısı değerlendirilir. Yaşa göre beklenenin altında folikül saptanması menopoz sürecini doğrular.
Erken Menopoz Tedavi Edilebilir mi?
Ne yazık ki erken menopoz tamamen geri döndürülebilen bir durum değildir.
Ancak erken teşhis ile menopoza giriş süreci yavaşlatılabilir ve üreme sağlığı planlaması yapılabilir.
Tüp Bebek (IVF) Tedavisi
Anne olmayı planlayan kadınlar için en etkili seçeneklerden biridir.
Kalan yumurtalar laboratuvar ortamında döllenerek gebelik şansı artırılabilir.
Yumurta Dondurma
Henüz çocuk sahibi olmayı düşünmeyen ama ileride planlayan kadınlar için önerilir.
Menopoz öncesi dönemde yumurtalar dondurularak gelecekte kullanılabilir.
Hormon Tedavisi (HRT)
Östrojen eksikliğine bağlı belirtileri hafifletmek ve kemik, kalp sağlığını korumak için uygulanır.
Yaklaşık 3–5 yıl sürebilir ve doktor kontrolünde yapılmalıdır.
Erken Menopoz Önlenebilir mi?
Erken menopoz her zaman önlenemese de, erken teşhis ve düzenli takip ile süreç geciktirilebilir.
Düzenli jinekolojik kontroller, hormon testleri ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları (beslenme, egzersiz, stres yönetimi) önemli rol oynar.
Unutmayın: Türkiye’de her 100 kadından 3’ü erken menopoza girmektedir.
Bu durum kardiyovasküler hastalıklar, kemik erimesi ve felç riskini artırabilir.
Erken teşhis, bu risklerin azaltılmasında kritik öneme sahiptir.
Erken Menopoz Hangi Yaşlarda Görülür?
- Normal menopoz yaşı: 45–52 yaş arası
- Erken menopoz: 40 yaşından önce
- Prematür menopoz: 35 yaş altı
Regl döngüsünde düzensizlikler, uzun aralar veya tamamen kesilme fark edildiğinde
gecikmeden bir kadın doğum uzmanına başvurulmalıdır.
Erken Menopoz Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Tedavi edilmeyen erken menopoz, östrojen eksikliğine bağlı olarak birçok sağlık sorununa yol açabilir:
- Kemik erimesi (osteoporoz)
- Kalp-damar hastalıkları
- Depresyon ve uyku bozuklukları
- Vajinal kuruluk ve cinsel isteksizlik
Bu nedenle, erken menopoz belirtileri görüldüğünde
hormon takibi ve üreme sağlığı danışmanlığı ihmal edilmemelidir.
FertiJin Kadın Sağlığı ile Erken Menopoz Yönetimi
İstanbul’da yer alan FertiJin Kadın Sağlığı ve Tüp Bebek Merkezi,
erken menopoz ve düşük yumurta rezervi olan kadınlara özel kişiselleştirilmiş tedavi planları sunar.
Uzman kadrosu sayesinde:
- Erken menopozun ilerlemesi yavaşlatılabilir,
- Tüp bebek veya yumurta dondurma planlaması yapılabilir,
- Gebelik şansı artırılabilir.
📍 FertiJin Tüp Bebek Merkezi – Şişli / İstanbul